Havo ifloslangan kunlarda o‘zingizni va yaqinlaringizni qanday himoya qilish mumkin?

27.10.2026, 13:30 · 42 marta o‘qilgan
Shahar ustidagi tutun-tuman
Foto: NASA / Wikimedia Commons, Public domain

Toshkentda 1-noyabrgacha atmosfera inversiyasi saqlanib qoladi. Yog‘ingarchilik yo‘qligi, shamolning sustligi va inversiya birgalikda havoning o‘z-o‘zini tozalash jarayonini sekinlashtiradi, shu sababli chang zarrachalari va boshqa ifloslantiruvchi moddalar miqdori yuqori bo‘lib qolishi mumkin, deb ogohlantirdi O‘zgidromet.

Inversiya — balandlikka ko‘tarilgan sari havo harorati pasayish o‘rniga ortib boradigan hodisa. Bunda yer yuzasiga yaqin sovuq havo qatlami ustida iliqroq qatlam hosil bo‘ladi va u xuddi qopqoq kabi chang va zararli moddalarni pastda ushlab turadi. Odatda havo sifati kechasi va erta tongda eng yomon bo‘ladi, kunduzi inversiya susaygach esa biroz yaxshilanadi. Bunday kunlarda quyidagi oddiy qoidalar sog‘lig‘ingizni asrashga yordam beradi.

Birinchidan, havo sifatini kuzatib boring. O‘zgidrometning rasmiy kanallari va havo sifati indeksini ko‘rsatuvchi ilovalar orqali qaysi soatlarda havo eng ko‘p ifloslanganini bilib olish mumkin. Havo «zararli» darajada bo‘lgan paytlarda ochiq havoda sport bilan shug‘ullanish, uzoq sayr qilish va jismoniy og‘ir ishlarni kunning havosi tozaroq soatlariga ko‘chirgan ma’qul.

Ikkinchidan, uydagi havoga e’tibor bering. Ifloslanish eng yuqori bo‘lgan kechki va ertalabki soatlarda deraza va eshiklarni yopiq tuting, xonani esa havo nisbatan toza bo‘lgan kunduzgi soatlarda shamollating. Polni va jihozlarni nam latta bilan tez-tez artish xonadagi changni kamaytiradi. Imkoniyat bo‘lsa, HEPA filtrli havo tozalagichdan foydalanish ham samarali.

Uchinchidan, tashqarida niqobdan to‘g‘ri foydalaning. Oddiy tibbiy niqob mayda chang zarrachalaridan deyarli himoya qilmaydi, ular uchun yuzga zich yopishadigan FFP2 yoki N95 toifasidagi respiratorlar mos keladi. Avtomobilda harakatlanayotganda oynalarni yopib, ventilyatsiyani ichki aylanma rejimiga o‘tkazish ham tavsiya etiladi.

Bolalar, keksalar, homiladorlar hamda astma, surunkali bronxit va yurak-qon tomir kasalliklari bor odamlar ifloslangan havoga ayniqsa sezgir bo‘ladi. Ular uchun ochiq havoda bo‘lish vaqtini qisqartirish, ko‘proq suyuqlik ichish va shifokor buyurgan dorilarni yonida olib yurish muhim. Agar nafas qisishi, uzoq davom etadigan yo‘tal yoki ko‘krakda og‘riq paydo bo‘lsa, zudlik bilan shifokorga murojaat qiling.

Telegram kanalimizga obuna bo‘lingEng so‘nggi yangiliklar @uzinterfax kanalida
Obuna bo‘lish

Fikr qoldiring

Your email address will not be published.

Yangiliklar Telegramda: @uzinterfax — obuna bo‘ling