Foto: UAinfo

Global isish chivinlarni yana-da xavfli qildi

///

Iqlim oʻzgarishi odamlarda chivin bilan yuqadigan bezgak va denge kasalligini yuqtirishni tezlashtirdi. London Gigiyena va Tropik Tibbiyot maktabi (London School of Hygiene & Tropical Medicine, LSHTM) olimlari baʼzida oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan xavfli kasalliklar tarqalishi haqidagi maʼlumotlarni tahlil qildilar. Hisobot The Lancet Planetary Health-da chop etildi.

Olimlar tomonidan olingan natijalardan kelib chiqadiki, Afrikaning baʼzi mamlakatlarida, shu jumladan Sudan va Eritreya, shuningdek, Janubiy Amerika Kolumbiyasida asrning boshidan beri bezgakning sezilarli darajada tiklanishi kuzatildi, denge isitmasi bilan kasallanganlar soni deyarli sakkiz baravarga oʻsdi — 2000-yildagi 505,4 ming kishidan 2019-yilda 5,2 million kishiga. Olimlarning fikriga koʻra, zararli gazlar chiqindilarining koʻpayishi chivinlarni yana-da xavfli qildi, chunki global isish kasalliklarning hasharotlar chaqishi bilan odamlarga yuqishi mavsumining davomiyligiga taʼsir qiladi.

Agar 2100-yilgacha global harorat 3,7 darajaga koʻtarilsa, tadqiqotchilar dunyodagi eng keng tarqalgan chivin bilan yuqadigan ikki kasallik tufayli oʻlganlar soni keskin koʻtarilishini taxmin qilishmoqda. Taxminan 2080-yilda sakkiz milliard odam bezgak va denge bilan kasallanish xavfi ostida boʻlishi mumkin, bu 1970-1999-yillarga qaraganda 4,7 milliardga koʻpdir.

“Natijalar shuni koʻrsatadiki, emissiyaning past ssenariylari yuqish vaqtini hamda xavf ostida boʻlgan odamlar sonini sezilarli darajada qisqartiradi. Jahon haroratining koʻtarilishini cheklash boʻyicha harakatlar davom etishi kerak”, — dedi hisobot mualliflaridan biri Felipe Kolon-Gonsales The Guardian nashriga.

JSST maʼlumotlariga koʻra, har yili bezgak kasalligidan 400 mingdan ortiq odam vafot etadi, asosan bolalar. Kasallanishning 2019-yilda 90 foizdan koʻprogʻi yoki 230 millioni Afrikada boʻlgan. Bezgakning xavfli shaklini davolash uchun xabarchi RNK vaktsinasi ishlab chiqildi. Dengga qarshi isitmani davolash boʻyicha davolash hali qilinmagan. Mutaxassislarning fikriga koʻra, yiliga 20 mingga yaqin odam vafot etadi, dunyodagi har bir soniya infektsiyaga chalinadi.

Xitoy va Avstraliya olimlarining “Lanset Planetar Sogʻliqni saqlash” jurnalida iyul oyi boshida chop etilgan tadqiqotiga koʻra, global isish har yili sayyoramizdagi haroratning oʻzgarishi sababli besh millionga yaqin odamning oʻlimiga sabab boʻlmoqda. Soʻnggi 20 yil ichida issiqlik toʻlqinlari qurbonlari soni 0,2 foizga oshdi.

Latest from Blog